Ders notlarını fosforlu kalemle çizerek tekrar tekrar okumak çalışıyormuş hissi verir, ama akılda tutmanın en az etkili yollarından biridir. Bilgiyi hafızadan geri çağırmaya zorlayan yöntemler, yani kendini sınamak ya da konuyu başkasına anlatmak, daha çok çaba ister ama çok daha kalıcı iz bırakır.
Bu çark, en bilinenlerinden en şaşırtıcılarına kadar on dört yöntemi bir araya getiriyor. Her sonuç, yöntemin adım adım nasıl uygulanacağını ve hangi tür içeriğe uygun olduğunu anlatıyor: tanımlar, tarihler, akıl yürütme, yabancı dil. Bir çalışmadan ötekine yöntem değiştirmek dikkati de canlı tutar.
Nasıl kullanılır
- Masaya oturmadan önce çalışacağınız üniteyi ve ayırabileceğiniz süreyi belirleyin.
- Çarkı çevirin ve çıkan yöntemin adımlarını okuyun.
- Yöntem içeriğe uymuyorsa (matematik formülleri için zaman çizelgesi gibi) çarkı yeniden çevirin.
- Çalışmayı, henüz bilmediklerinizi not ederek bitirin: bir sonraki çalışmanın başlangıç noktası bu liste olacak.
Tüm seçenekler
- Pomodoro
- 25 dakika kesintisiz çalışma, ardından 5 dakika mola; dört turdan sonra 15 ile 30 dakikalık uzun bir mola. Bir zamanlayıcı kurun ve telefonu başka bir odaya bırakın.
- Bilgi kartları
- Ön yüzde soru, arka yüzde yanıt. Kartları üç desteye ayırın (biliyorum, emin değilim, bilemedim) ve bilemediklerinizi daha sık tekrar edin: Leitner kutusunun mantığı budur.
- Zihin haritası
- Konu, yatay konmuş bir kâğıdın ortasında; her ana başlık için bir dal, cümle yerine anahtar sözcükler. Her dala ayrı bir renk vermek görsel hafızaya yardım eder.
- Boş sayfa
- Defter kapalıyken konu hakkında hatırladığınız her şeyi on dakika boyunca yazın. Sonra notlarınızla karşılaştırın ve eksikleri başka bir renkle tamamlayın.
- Kendi testini hazırla
- Ünite üzerine on soru yazın, yanıtları ayrı bir kâğıda koyun. Ertesi gün notlara bakmadan soruları yanıtlayın ve puanınızı yazın.
- Feynman tekniği
- Konuyu on iki yaşındaki bir çocuğa anlatır gibi basit sözcüklerle yazın. Takıldığınız ya da açıklayamadığınız bir terim kullandığınız yerde notlarınıza geri dönün.
- Aralıklı tekrar
- Aynı konuyu giderek uzayan aralıklarla tekrar edin: örneğin ertesi gün, üç gün sonra, bir hafta sonra. Tekrar tarihlerini bir takvime işaretleyin.
- Özet sayfası
- Bir ünite tek bir sayfaya sığmalı: tanımlar, formüller ya da önemli tarihler, bir örnek. Sayfayı defter kapalıyken yazın, sonra notlarınızla düzeltin.
- Öğretmen ol
- Üniteyi birine (annenize, babanıza, bir arkadaşınıza) sesli anlatın ve size soru sormasını isteyin. Anlatırken tıkandığınız yer, henüz tam anlaşılmamış demektir.
- Süreli deneme
- Çıkmış LGS ya da YKS sorularından bir bölümü gerçek sınav koşullarında çözün: aynı süre, kitapsız, telefonsuz. Sonra cevap anahtarıyla kontrol edin ve hatanın türünü not edin.
- Karışık soru çözümü
- Aynı üniteden art arda on soru çözmek yerine farklı ünitelerden soruları karıştırın. Böylece, tıpkı sınav gününde olduğu gibi, hangi soruda hangi yöntemi kullanacağınızı ayırt etmeyi öğrenirsiniz.
- Hafıza sarayı
- Ezbere bildiğiniz bir güzergâh seçin (eviniz, okul yolu) ve akılda tutulacak her bilgiyi zihninizde belirli bir noktaya yerleştirin. Hatırlamak için güzergâhı düşüncede yeniden yürüyün.
- Kodlama cümlesi
- Her sözcüğü listedeki bir öğeyle aynı harfle başlayan bir cümle uydurun. Gezegenler için örneğin: “Minik Vedat Dün Mektupla Japonya’dan Selam Uçurdu Nihayet” (Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün).
- Zaman çizelgesi
- Ölçekli bir zaman çizgisi çizin ve ünitedeki tarihleri her tema için ayrı bir renkle yerleştirin. Tarihte çok işe yarar; bir eserin ya da bir kuramın gelişimini izlemek için de kullanılabilir.
Sık sorulan sorular
En etkili ders çalışma yöntemi hangisi?
Bilişsel psikoloji araştırmaları kendini sınamayı (soru çözmek, boş sayfa, bilgi kartları) ve aralıklı tekrarı en üst sıralara koyar. Yeniden okumak ve fosforlu kalemle çizmek en az etkililer arasındadır, çünkü hafızayı çalıştırmadan konuya hâkimmiş gibi bir duygu verir.
Günde ne kadar ders çalışmalı?
İdeal bir süre yoktur, ama birkaç kısa çalışma tek bir uzun çalışmadan iyidir. Aralarında mola verilen 25 ile 50 dakikalık bloklar odaklanmayı korur; günde üç dört bloktan sonra dikkat belirgin biçimde düşer.
Sınavdan önceki akşam nasıl çalışılır?
Yeni bir konuya başlamayın. Ana noktalar üzerine bir boş sayfa çalışması ya da kısa bir test yapın, özet sayfalarınızı gözden geçirin, çantanızı hazırlayın ve yeterince uyuyun: uyku öğrenilenlerin pekişmesine yardım eder.
İyi bir bilgi kartı nasıl hazırlanır?
Her karta tek bir soru, kendi sözcüklerinizle. Bütün üniteyi tek karta sığdırmak yerine “Dairenin alanı nasıl hesaplanır?” gibi net bir soru yazın. Sırayı ezberlememek için kartları her çalışmada karıştırın.