Okuma hedefi koymak, alışkanlıkların dışına çıkmanın bir yoludur: çoğumuz hep aynı yazarlara, aynı türe, aynı uzunluktaki kitaplara döneriz. Kendinize bir kural koymak (bir ülke, bir biçim, bir dönem) başka türlü elinize almayacağınız kitapları keşfetmenizi sağlar ve okuma yılına bir yön verir.
Çarktaki her hedef, nasıl yerine getirileceğini de anlatır: nereye bakılır, kime danışılır, kitap bitince ne not edilir. “Gençler ve yetişkinler” seçeneği her ay bir çekilişle bütün yıla yayılabilir; “Küçük okurlar” seçeneği 8-12 yaş içindir ve hem sınıfta hem evde kullanılabilir.
Nasıl kullanılır
- Sürümü ve temponuzu seçin: ayda bir, dönemde bir ya da her tatilde bir hedef.
- Çarkı çevirin ve çıkan hedefi okuma defterinizin ya da telefonunuzdaki bir notun en üstüne yazın.
- Kitabı kütüphanede ya da kitapçıda ararken hedefi olduğu gibi söyleyin: kütüphaneciler ve kitapçılar bu tür isteklerde en iyi yardımcılardır.
- Kitap bitince üç satır yazın: neyi sevdiniz, neye şaşırdınız, kime önerirdiniz.
Tüm seçenekler
- Başka bir kıta
- Henüz hiçbir kitabını okumadığınız bir kıtadan bir yazar seçin. Kitapçılarda çeviri edebiyat rafları çoğu zaman dile ya da ülkeye göre düzenlenir: işe oradan başlayın.
- Hiç okumadığınız bir tür
- Okuduğunuz türleri sıralayın (polisiye, fantastik, bilimkurgu, deneme, şiir, tarihî roman…) ve listede olmayan ilk türü seçin. O türün en ünlü kitabını değil, en kolay okunanını sorun.
- Çocukluk kitabı
- 12 yaşından önce sizi etkileyen bir kitabı yeniden okuyun ve unuttuğunuz ya da artık başka türlü anladığınız şeyleri not edin. Pek çok çocuk klasiği tek akşamda biter.
- 150 sayfadan kısa
- Bir novella, uzun bir öykü ya da kısa bir roman: bir hafta sonunda bitecek bir kitap seçin. Cep kitabı dizileri klasik yazarların kısa metinleriyle doludur.
- Yüz yıllık bir klasik
- Yüz yıldan önce yayımlanmış, adını bildiğiniz ama okumadığınız bir kitap seçin; Reşat Nuri Güntekin’in “Çalıkuşu” gibi. Telif süresi dolmuş pek çok klasik ücretsiz e-kitap olarak da bulunur.
- Bir çizgi roman
- Uzun bir çizgi roman, grafik roman ya da çizimle anlatılmış bir yaşam öyküsü okuyun; resimlere de metin kadar dikkat edin. Büyük kütüphanelerin çoğunda yetişkinlere yönelik bir çizgi roman bölümü vardır.
- Önce kitap, sonra film
- Sinemaya uyarlanmış ama filmini izlemediğiniz bir roman seçin, okuyun, sonra filmi izleyin. Üç farkı not edin ve yönetmenin bunları neden yapmış olabileceğini düşünün.
- Kitapçının favorisi
- Kitapçıda ya da kütüphanede tür belirtmeden “Bu yıl en çok sevdiğiniz kitap hangisi?” diye sorun. Size pek çekici gelmese bile sonuna kadar okuyun.
- Bir şiir kitabı
- Bir şiir kitabını her gün iki üç şiirle, mümkünse sesli okuyarak bitirin. Orhan Veli ya da Cahit Sıtkı iyi bir başlangıç olabilir. En çok etkilendiğiniz dizeyi bir deftere yazın.
- Deneme ya da biyografi
- Merak ettiğiniz ama hiç bilmediğiniz bir konuda bir deneme, biyografi ya da popüler bilim kitabı seçin. Okurken her bölümden bir fikri not alın.
- Yeni bir dilden çeviri
- Daha önce hiçbir eserini okumadığınız bir dilden çevrilmiş bir kitap okuyun: Korece, İzlandaca, Portekizce, Svahili… Çevirmenin adı iç kapakta yazar.
- Bir ilk roman
- Yaşayan ya da geçmişten bir yazarın yayımlanmış ilk romanını okuyun. Sonraki kitaplarını biliyorsanız üslubu ve konuları karşılaştırın.
- Kapağı için seçilen
- Arka kapak yazısını okumadan, yalnızca kapağı hoşunuza gittiği için bir kitap alın. En riskli hedef budur, çoğu zaman da en şaşırtıcısı.
- Bir tiyatro oyunu
- Bir oyunu baştan sona, mümkünse başka okurlarla rolleri paylaşıp sesli okuyun. Haldun Taner’in ya da Shakespeare’in kısa bir komedisi bir akşamda okunur.
Sık sorulan sorular
Okuma hedefi listesi nedir?
Okurken yerine getirilecek kurallardan oluşan bir listedir: “başka bir kıtadan bir yazar” ya da “hiç okunmamış bir klasik” gibi. Önceden belirlenen bir süre içinde, çoğunlukla bir yılda, tek başına ya da bir okuma kulübüyle tamamlanır.
Bir yıllık okuma hedefi için kaç kitap okumalı?
Ayda bir kitap, yani yılda on iki kitap çoğu okur için gerçekçi bir hedeftir. Şu anki temponuzdan yola çıkıp iki üç kitap ekleyin: hedef zorlamalı ama vazgeçirmemeli.
Hedefe uygun kitap nasıl bulunur?
Hedefi söyleyerek bir kütüphaneciye ya da kitapçıya danışın, edebiyat ödüllerinin listelerine ve kütüphanelerin tematik masalarına göz atın. Çevrim içi okuma kulüpleri de her hedef için hazırlanmış listeler paylaşır.
Bir çocuğa okuma sevgisi nasıl kazandırılır?
Çizgi roman ve bilgi kitapları da dâhil olmak üzere kitaplarını kendisi seçsin; siz de onun yanında kitap okuyun. Küçüklere okumak ya da bir dizinin ilk kitabını bitirmek gibi eğlenceli bir hedef, zorunlu bir sayfa sayısından daha fazla motive eder.